Panyasap Loba ring Manik Bumi


Kacrita ring jaman purwa, ring bongkol Gunung Agung sane rimbun, wenten desa sane kalintang asri mawasta Desa Manik Bumi. Desane punika kasub antuk wit-witanne sane ageng, tukadnyane sane ening buka madih, sarta tetanduranne sane mabuah mumbul. Krama desane urip saking hasil gumi, nanging sayan sué, rasa suksma ring keneh manusané sayan rered, kagentosin antuk rasa loba.

Ring desa punika, kramane sayan lali ring parilaksana becik, pamekasne indik njaga Palemahan. Para truna-truni lan bapa-bapa ring desa punika mamula loba ring jero atinne. Sawireh meled muat umah sane magrong-grong lan ngerereh kasugihan ring kota, ipun sabilang rahina ngerebah punyan-punyanan sane ageng ring tengah wana (hutan).

“Kayu puniki mabuat pesan ajajane. Yen adep, sinah iraga lakar dadi sugih!” keto raosne silih tunggil krama desane sinambi nebah punyan Bingin sane sampun mayusa panyatusan warsa.

Jero Mangku, pinaka sang sane ngenterang upacara ring desa, sampun muat piteket;

“Eda, Cening… eda rebaha punyanne ento. Punyanne ento pinaka ‘payung’ gumi. Yen alame usak, sinah para Dewata lakar duka. Karma ento tusing lakar lali.”

Nanging, piteket Jero Mangku wantah dadi angin liwat. Krama desane malah kedek. Ipun nenten ngerunguang tukad sane sayan dadi tongos ngetungang sampah lan bangke sato. Tukad sane pinih suci sane sabilang rahina kaanggen madih lan mebakti, jani sayan daki tur banyeh.

Nuju silih tunggil sasih Kapitu, langite sané biasané galang, dumadak dados selem dengit. Angine ngalinus ngerugiang punyan-punyanan sane enu masisa. Para Dewata ring Gunung Agung kabaos sampun duka ngetingalin keneh manusane sane nenten madue rasa bhakti ring alam.

Saget, ujan bales pesan turun pitu rahina pitu wengi tanpa rarian. Yeh tukade sane biasane malis, jani maliah ageng, ngererodang endut, batu, lan kayu-kayu sane sampun karebahang manusane.

Ring tengahing wengi sane puyeng, suaran yehé mamunyi buka ngererodang gumi. Umah-umah sane magrong-grong, sane kapaid saking hasil ngerusak wana, jani anyud kabaosang baan blabare. Suaran anak jerit-jerit ngerereh pitulung ngebekin jagate.

“Ratu Betara, ampura… ampura!”

keto kramane nangis sinambi ngetep tangkah, nanging yehé sayan tegeh.

Ditu kagrama desane nepukin indike, kayu-kayu sane malu karebahang punika jani kapaid baan yéh lantas nempuh umah-umahne. Kayu sane kaanggen ngerereh kasugihan, jani dadi sanjata sane ngerusak kauripane. Punika wantah Karmaphala sane kasujatian.

Rikala suryane bangun ring semengne, Desa Manik Bumi sampun rata teken tanah. Sane masisa wantah endut selem lan tangis krama desane sane kelangan kulwarga. Jero Mangku, sane selamet krana puyung ring genah sane tegeh, negak bengong ngetelang yeh mata.

Ring tengahing endut punika, wenten silih tunggil alit-alit sane nangis ngelut punyan cempaka sane enu cenik sane nenten anyud.

Alit-alite punika ngerasayang, wantah punyan punika sane prasida njaga dewekne saking anyudang yéh.

Saking musibah punika, krama desane sane selamet jani sadar. Ipun nangis nyeselin dewek, mungguing alam punika tusing ja barang sane dadi kagarut sakita karep. Alam punika wantah “Ibu”, sane nyusuin manusane. Yen ibune katekek baongne, sinah ia lakar duka.

Para Dewata sampun ngicen palajahan sane kalintang pait : Mungguing bhakti ring Dewa nénten ja jangkep antuk mantra dogen, nanging patut madihin antuk bhakti miara pakardin Idane.

Jani, Desa Manik Bumi kawangun malih. Nanging jani tusing ada anak bani ngerusak alas. Sabilang krama desane liwat ring sisin tukad, ipun nungkulang sirah, ngaturang rasa suksma, lan mautsaha nanem wit-witan anyar. Ipun jani tauk, kauripan sane bagia wantah rikala manusa, alam, lan para Dewata prasida mapunggalan dadi siki.


Pesan Saking Satua Niki:

  1. Karma Alam : Punapi ja sane laksanayang iraga ring alam, ento sane lakar kawalesang ring iraga. Ngerusak wana wantah nanem bencana.
  2. Pelajaran saking Dewata : Bencana nenten ja wantah musibah, nanging linging (suara) para Dewata mangda manusa eling ring “Sesana” dadi panjaga gumi.
  3. Rasa Suksma : Kauripan ring jaman purwa nuntun iraga mangda setata madue rasa suksma ring sakancan wit-witan lan tukad, krana punika wit kauripan sane sujati.